DünyaGenelGüncelHaberSağlık

Corona aşısının yan etkileri nelerdir? Hamileler ve emziren anneler corona aşısı yaptırabilir mi?

Tüm dünya da salgın haline gelen corona virüs  nedeniyle insanların yaşamı neredeyse baştan aşağı değişti. Eski normal yaşama dönebilmek için tüm umut corona aşısına bağlandı. Almanya, Rusya, Çin corona aşısını bulması sonucu ülkeler aşılamaya başladı. Ülkemizde de aşılama çalışmaları öncelik olarak 65 yaş üstü vatandaşlara ve sağlık personeli başta olmak üzere tüm hızıyla sürüyor. Aşının bulunmasından sonra “corona aşısı yan etki yapar mı?” sorusu akıllarda yer aldı. Coronavirus aşısının yan etkileri nelerdir? Aşı hamilelere ve emziren annelere yapılır mı? Tüm merak edilenleri sizler için derledik…

Korona virüs aşıları yan etki yapar mı?

Tüm dünyayı etkileyen ve milyonlarca can kaybına neden olan koronavirüs salgınına karşı tüm umutlar aşıya bağlandı.  Rusya, Almanya, çin başta olmak üzere bazı ülkeler corona virüse karşı aşı geliştirdiler. Ancak,  kısa sürede aşı bulunması, aşıların daha önce faz çalışmalarının yapılmamış olması bazı endişelere yol açtı. Birde bunlara şehir efsaneleri eklenince, bir çok kişinin aklı iyice karıştı. Peki, coronavirus aşısı yan etki yapar mı? Buyurun bu sorunun cevabına…

Bilindiği gibi bir çok aşı sonrası yan etkiler görülmesi çok normal. Baş ağrısı, kas ağrısı, aşı bölgesinde kızarıklık, aşı bölgesinde şişlik, halsizlik, yorgunluk, eklem ağrısı gibi hafif dereceli yan etkiler görülebilir.   Bu yan etkiler, çoğunlukla kısa süre sonra kendiliğinden ortadan kalkar.  Bu durum coronavirus aşısı için de geçerli. Vücudun aşıya karşı verdiği bu tepkiler, aslında aşının etki ettiğini ve bağışıklık sisteminin antikor üretmeye başladığının bir göstergesidir.

Halihazırda uygulanmaya başlayan aşıların yan etkiler şunlardır:

Corona aşısı BioNTech-Pfizer (Alman aşısı) yan etkileri

Bu aşıyı Türk bir evli çift bulmasından dolayı bizim için ayrı bir öneme sahip. Aşının etkin maddesi BNT162b2. BioNTech aşısı, onay sürecinde, faz çalışmalarında ciddi yan etkiler göstermedi. Aşı, diğer aşılarda görlen hafif ve orta derceli yan etkiler gösterdi. Yorgunluk, baş ağrısı, eklem ağrısı görülen yan etkiler arasında. Bu yan etkiler 1-2 gün içinde kendiliğinden geçmekte. Fakat, nadir de olsa bazı kişilerde, aşının uygulamasından hemen sonra alerjik reaksiyon oluştu. ABD’de bir kişi, İngiltere’de ise 2 kişide nefes darlığı, cilt kızarıklığı, anafilaktik şok gibi alerjik reaksiyon görüldü. İngiltere alerjik bünyeye sahip olan kişileri aşıya karşı uyardı. BioNTech aşısı ülkemizde halihazırda uygulanmamaktadır.

Çin aşıları

Hastalığın çıkış merkezi olan Çin, aşı konusunda da hızlı olan ülkelerden. Çin’de dört şirket tarafından aşı çalışmaları yapılmakta. Dört şirket tarafından üretilen, beş aşı adayı klinik deneylerin 3. faz aşamasında bulunuyor. Türkiye’de 3. faz çalışmalarına katılan ülkelerden birisi. Bu dört aşı adayından, üçü inaktif aşı. Yani, klasik aşılarda olduğu gibi, öldürülen virüs insan vücuduna enjekte yoluyla veriliyor.  Bu aşının Sağlık Bakanlığı tarafından tercih edilmesinin bir nedeni de, aşının inaktif özelliğinde olması. İnaktif yöntemi yıllardır kullanılan bir yöntem olduğu için güvenirliği daha fazla.

Türkiye’de de yapılmaya başlanan Sinovac ( Corona Vac) aşısının görülen yan etkileri şunlardır;

Baş ağrısı, eklem ağrısı,  ateş, titreme, kusma, ishal aşı bölgesinde hafif kızarıklık ve ağrı gibi hafif ve orta dereceli yan etkiler gözlemlenmiştir. Bu etkiler 1-2 gün içinde kendiliğinden ortadan kalkmıştır.

Sinovac aşısının uygulandığı bir kişi de, ilk doz sonrası ağır alerjik reaksiyon meydana gelmiştir. Ancak, bu kişiye yapılan ikinci doz sonrası herhangi bir alerjik reaksiyon meydana gelmemiştir. Aşı viral vektör yöntemiyle üretilmiştir.

Corona aşısı Sputnik-V (Rus) aşısı

Rus aşısı, 2020 Ağustos ayında, klinik çalışmalarının 3. fazı tamamlanmadan onay verilen bir aşıdır. Bu nedenle bazı çekincelere neden olmuştur. Birleşik Arap Emirlikleri, Hindistan, Rusya, Belarus gibi ülkeler bu aşıyı tercih etmiştir. 800 binden fazla kişinin bu aşıyla aşılandığı açıklanmıştır. Aşının hafif ve orta yan etkiler dışında ciddi bir yan etkisi görülmemiştir.

Corona aşısı AstraZeneca ( İngiliz-İsveç) aşısı

İngiliz-İsveç ortak yapımı olan bu aşı, viral vektör yöntemiyle üretilmiştir. Viral vektör, çiçek aşısında yıllardır kullanılan bir yöntemdir. Bu aşının faz çalışmaları sırasında bir kişide aşılama ardından omurilik iltihabı görülmüştür, bu nedenle aşı çalışmalarına bir müddet ara verilmiştir. Yapılan araştırmalar sonucunda, omurilik iltihabının aşı ile  ilgisi olmadığı tespit edilmesi ardından, aşı çalışmalarına devam edilmiştir. Aşının yan etkileri hafif ve orta dereceli yan etkilerdir. Bu yan etkiler, yaşlı kişilerde daha az görülmüştür.

Corona aşısı yan etki gösterdiğinde ne yapmalı?

Corona aşısı sonrası hafif ve orta şiddetli yan etkiler görülebilir. Bu durumlarda şunlar yapılmalıdır;

  • Aşı uygulanan bölgede ağrı ve kızarıklık meydana gelebilir. Bu durumda, aşı yapılan kol biraz yüksekte tutulur. İhtiyaca göre soğuk uygulama yapılabilir.
  • Aşı sonrası yorgunluk olabilir, mümkün olduğunca dinlenilmeli, sıvı alımına özen gösterilmelidir.
  • Aşın yan etkilerinden biri de baş ağrısıdır. Parasetamol içeren ağrı kesiciler alınarak bu şikayet giderilebilir.
  • Kas ve eklem ağrısı görülebilir. Bu durumda, dinlenişmeli, bol sıvı alınmalı ve parasetamol içeren ağrı kesici alınmalıdır.
  • Kusma, ishal görülmesi de aşının başka bir yan etkisidir. Kusma ve ishal şikayeti görülmesi durumunda bol sıvı alınmalı, beslenmeye özen gösterilmelidir. Bu şikayetler uzun süre devam eder ise mutlaka doktora gidilmelidir.
  • Covid-19 aşısı sonrası bunların dışında aşıyla ilgili olabileceği düşünülen herhangi bir şikayet için mutlaka doktora gidilmelidir.

Hamilelere, emziren annelere corona aşısı yapılır mı?

Hamilelerin aşı yaptırabileceği konusunda firmanın bir açıklaması yok. Ancak, Türkiye’de yapılan Sinovac aşısı inaktive olduğu için hamileler için güvenli olduğu kabul ediliyor, gebe kendi tercihiyle aşı yaptırabilir. Ancak, hamileliğin ilk üç ayında bu aşı önerilmiyor.

Emziren anneler için de Covid-19 aşısı için bir veri yok. Ancak, risk altında olan emziren anneler kendi istekleriyle aşıyı yaptırabilirler.

Covid-19 aşısı ne kadar süre korur?

İnaktif aşının, covit-19 virüsüne karşı korunurluğu klinik deneylerle ispat edilmiştir.  Ancak, aşının koruyuculuk süresi henüz tam bilinmemektedir, bunun için araştırmalar devam etmektedir.

Covid-19 aşısı kaç doz uygulanacak, çocuklara aşı yapılacak mı?

İnaktif aşılar genelde tek dozdan fazla uygulanır. Coronavirüs aşısı da, dört hafta ara ile, iki doz halinde uygulanacaktır.  Coronavirus aşısı, 18 yaş üstü kişilere yapılacaktır. Türkiye Sağlık Bakanlığı Korona Virüs Bilim Kurulu, 18 yaş altı çocukları öncelikli risk grubu olarak belirlenmemiştir. Bu nedenle 18 yaş altı çocuklara Covid-19 aşısı uygulanmayacaktır.

Zatürre aşısı, grip aşısı olanlar coronavirüs aşısı olmasına gerek var mı?

Zatürre aşıları ve grip aşıları corona virüse karşı koruma sağlamaz. Bu nedenle, 18 yaş üstü, özellikle risk grubunda olan kişiler covid-19 aşısı yaptırması gerekir.

Covid-19 aşısı nerede yapılır, ücretli mi,  aşı için randevu gerekli mi?

Covid-19 aşıları, aile sağlık merkezleri, aşılama hizmeti sunan sağlık kurumlarında ücretsiz olarak yapılacaktır. Ancak, yaşlı bakım evleri, engelli rehabilitasyon merkezleri, koruma evlerinde kalanlar ile ilgili çalışan personellere Toplum Sağlığı Merkezleri/İlçe Sağlık Müdürlükleri ekiplerince aşı yapılacaktır.

Covid-19 aşısı olmak isteyenler, e- Nabız uygulamasına girerek,corona aşısı yapılacak grupta olup olmadığını öğrenebilir.  Yine, aşı yapılacak grupta olup olmadığını öğrenmek için SMS yoluda kullanılabilir. SMS ile öğrenmek için AŞI yazıp aralara boşluk bırakarak sırayla T.C kimlik numarası ve T.C kimlik seri numarasının son 4 hanesi yazılır ve 2023’e kısa mesaj gönderilir.

Aşı yapılacak grupta olan kişiler Merkezi Randevu Sisteminden randevu alabilirler. Yine 182’yi arayarak aşı randevu oluşturabilirler. e-Nabız üzerinden de coronavirüs aşısı randevusu alınabilmektedir.

Temas riskini en aza düşürmek, kalabalığı önlemek amacıyla randevusuz aşı yapılmamaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu